شد ، چرا كه « قرن نوزدهم در كشورهاى مستقل اسلامى يك قرن نهضتهاى اجتماعى و سياسى بود كه بيشتر به شكل عكس العمل در برابر تجاوزات استعمارى اروپاييها به وجود آمد . چنانچه در تركيه از نصف اول اين قرن ، اصلاحات نظامى و مدنى عملى شد و در نصف دوم آن پروگرامهاى اصلاحى ترتيب و تقويه گرديد . همچنان در نصف دوم قرن نوزدهم در ايران نهضت اصلاحى به ميان آمد . گرچه اين نهضتها به جائى نرسيد و رهبران نهضت در هردو كشور چون رشيد پاشا و مدحت پاشا و ميرزا تقى خان ناكام از بين رفتند ، معهذا زمينه براى انكشاف يك انقلاب اجتماعى آينده هموار شده مىرفت . همزمان با نهضت اين كشورها در افغانستان نيز از نصف دوم قرن نوزدهم راه اصلاحات گشاده گرديد . . . » « 1 » مرحوم غبار صريحا تحولات فرهنگى افغانستان را به سيد جمال نسبت مىدهد و مدعى است كه نامبرده در وقت خروج از كشور برنامهء اصلاحاتى خود را به شير على خان سپرده است . به‌هرحال اين واقعيت قابل‌كتمان نيست كه مدارس عصرى در دورهء امير شير على خان تهداب‌گذارى شد . حالا با طرح سيد جمال يا اصلاح‌انديشى خود امير ، فرقى نمىكند ؛ چون اگر او موافق اين طرح نمىبود مىتوانست مثل پدر خود در اين زمينه اقدام نكند و يا مثل برادرزادهء خود عبد الرحمان ، باسوادها را بكشد . ولى او بر خلاف ديگران مكتب عصرى را در افغانستان ايجاد كرد . اولين مكتب جديد . امير شير على خان پس از اين‌كه دارودستهء برادران و برادرزاده‌ها را از سر راه خود برداشت ، دست به يك سلسله نوآوريهايى زد ؛ از جمله دو مكتب به سبك جديد ، يكى ملكى و ديگرى

--> ( 1 ) . افغانستان در مسير تاريخ ، ص 592 .